Geen groots filosofisch systeem van de werkelijkheid, maar verheldering van concrete existentiële vragen van de mens. Dat wil zeggen: de enkele mens, losgeweekt uit de massa én de kerk, geroepen om met zichzelf en met God in het reine te komen. Zo kan men het hoofdthema van de christendenker Søren Kierkegaard (1813-1855) typeren. Dit jaar is het 200 jaar geleden dat hij werd geboren.

De kern van het debat tussen Joep Dohmen en Jochem Quartel ligt in de wil en de autonomie van de mens. Naar de indruk van Dohmen is het christendom in het streven naar autonomie totaal niet geïnteresseerd. Daarom trekt hij zich te meer de kritiek aan van Quartel, die niet als een ‘willoos’ christen door het leven wil. Voordat hij op de bijdrage van Quartel reageert, verduidelijkt Dohmen nog eens de hoofdlijnen van de levenskunst.

De filosoof Alain de Botton schreef The Architecture of Happiness. Je woonomgeving bepaalt voor een belangrijk deel hoe je je voelt. Maar veel invloed heb je er niet op. Of toch wel? Sonja (= Sophie) Paauw is in de praktijk als bestuurder met deze vraag bezig.

Het boek The Unintended Reformation: How a Religious Revolution Secularized Society biedt inspirerende aanknopingspunten voor een maatschappijkritiek vanuit christelijk perspectief. Wij leven als westerlingen zonder moreel kader in een ‘hyperpluralistische samenleving’, zoals de auteur Brad S. Gregory die aanduidt. Volgens hem is de kiem daarvoor gelegd in de Reformatie. Maakt hij zijn punt?

Jan Hoogland analyseert de ophef over het getuigenis door prof. dr. Onno van Schayck van een genezingswonder. De felheid van het debat kan niet worden afgeleid uit de argumenten en tegenargumenten die over tafel zijn gegaan. Er is dus iets anders aan de hand. Blijkbaar is er een vanzelfsprekende achtergrondconsensus, die niet gemakkelijk bespreekbaar gemaakt kan worden.

Ingeburgerde immigranten weten het antwoord op de vraag boven dit artikel. Nederlanders zelf niet. We leggen anderen dus lasten op die we zelf niet dragen. Immigranten moeten voldoen aan niet-bestaande voorbeelden. Dwingen we hen daarmee niet terug te vallen op hun eigen cultuur, omdat we integratie voor hen nagenoeg onmogelijk maken?

De beoefening van de filosofie aan de Vrije Universiteit was lange tijd christelijk gestempeld. In de lijn van de stichter Abraham Kuyper werd het ideaal geformuleerd van een christelijke wetenschapsbeoefening. De filosofie had daarin een belangrijke taak. Kopstukken als D.Th.H. Vollenhoven en H. Dooyeweerd ontwikkelden een calvinistische wijsbegeerte (later reformatorische genoemd), die de faculteit internationale bekendheid gaf. Het christelijke karakter had bij anderen weer een slecht imago. De meer liberale theologen aan de VU lagen nogal eens in de clinch met hun collega-wijsgeren, slechts één verdieping van elkaar gescheiden.

Soms kun je het treffen. Dan zegt iemand anders wat je zelf al denkt of ervaart, zonder dat je daar woorden voor had. Dat gebeurde Peter Blokhuis bij het lezen van de rabbijn Abraham Heschel.

Hoe maak je films? De Amerikaanse regisseur en scenarist Paul Schrader (1946) zou met een verwijzing naar de Bijbel zeggen: het is niet veel anders dan de aarde bewerken.

Jan den Boer is stedenbouwkundige en filosoof. Hij schreef het boek Schakel door naar je hart, dat de lezer helpt zich te oefenen in verbindende gevoelens als liefde en schoonheid. Ook schreef hij recent het boek De stad is van iedereen, dat een oproep bevat om verbinding te leggen tussen de architectonische tegenpolen van modernisme en traditionalisme. Verbinding is een centraal thema in het leven en werk van Jan den Boer.

Als de afschaffing van de basisbeurs dit jaar al was ingevoerd, had Laurens Loopik waarschijnlijk niet voor het EH-Basisjaar gekozen. Toch laat hij zich in zijn studiekeuze niet beïnvloeden door de economische crisis.