Angst is volgens psychiater en filosoof Gerrit Glas het uiteenvallen van de ik-zelfverhouding, samen met het besef dat je je er niet tegen kunt verzetten. Een interview over zijn fenomenologische benadering.

Angst willen we liever vermijden dan onder ogen zien. Het liefst kennen we helemaal geen angst. Volgens de Deense filosoof Søren Kierkegaard (1813-1855) doen we daarmee echter tekort aan de dubbelzinnige en diepere betekenis van dit fenomeen. Angst is weliswaar iets waarvan we bevrijd moeten worden, maar dat kan pas door er werkelijk doorheen te gaan. Want angst verwijst naar meer dan alleen een vervelende toestand of emotie. Angst laat zien wat het betekent om mens te zijn. Kierkegaard stelt zelfs dat de angst leren kennen ‘een avontuur is dat ieder mens moet doorstaan’. In dit artikel maak ik duidelijk waarom.

Hans Ester constateert een negatieve ontwikkeling in het verschijnsel detective: was het enkele decennia geleden nog gebruikelijk dat de angst uiteindelijk werd verdreven door het herstel van de morele orde, dat herstel blijft tegenwoordig uit. Wat zegt dat over ons en de manier waarop wij ons vermaken?

Hoe komt het dat dingen die we overdag helemaal niet eng vinden, bijvoorbeeld regen of wind, ’s avonds in het donker in één keer wel eng zijn? Dat is de vraag van Sophie de Vries.

Nederland is een van de veiligste landen ter wereld. Toch regeren angst en onrust het publieke debat over veiligheid. Een paradigmawisseling lijkt daarom nodig. Het denken in termen van angst en bedreiging leidt tot uitsluiting, terwijl veiligheid wezenlijk gebaseerd moet zijn op vertrouwen en dus op insluiting. Dat is de stelling van bestuurskundige Ronald van Steden.

Als we Mohammed B. en Andreas Breivik symbool maken voor geradicaliseerde jongeren voeden we de angst, die als een self-fulfilling prophecy gaat werken. We moeten jongeren echter vertrouwen geven en interesse tonen. Alleen dan werkt een democratie zelfreinigend en kunnen idealen worden omgebogen. Dat is de overtuiging van onderzoeker Stijn Sieckelinck, die op dit onderwerp promoveerde.1

Zekerheid is in onze risicosamenleving alleen nog maar gebaseerd op wantrouwen (securitas) en niet meer, zoals vroeger, op overgave (certitudo).

In deze bijdrage vragen we ons af hoe het zit met angst en onzekerheid in de economie. Waarom speelt dat juist nu zo op? Wat kunnen we van deze crisis leren? Is er een oplossing en in welke richting moet die dan worden gezocht?

Angst heeft een negatieve bijklank. Het ligt dus niet voor de hand dat we aangetrokken worden door angstwekkende ervaringen. Echter: waarom blijven we aan de buis gekluisterd bij de beelden van natuurrampen? Hoe kan het dat we worden aangetrokken door kunstwerken die ons choqueren? En: waarom voelen we ons nietig onder de sterrenhemel, maar heeft deze ervaring toch iets moois? Laura Stoop onderzoekt deze vragen aan de hand van het sublieme, een begrip uit de esthetica.

Het boek Vrije wil van Tjeerd van de Laar en Sander Voerman wordt gebruikt in de examenklassen filosofie. Mij is gevraagd om ‘links’ te leggen met het christelijke denken. Hieronder de laatste aflevering, over hoofdstuk 4: moeten wij christenen vasthouden aan het bestaan van ‘libertaristische’ vrijheid? Of past het compatibilisme beter bij ons geloof?

Hoe ga je als gemeenschap om met mensen die bang zijn voor de medemens, schrikken van elk contact en volstrekt afwijkend gedrag vertonen? Dat is het hoofdthema van de ontroerende film Lars and the real girl.

Moeten theologen zwijgen over God? Theologie heeft allesbehalve te maken met kennis, stelt Harry Kuitert in zijn recente boek Alles behalve kennis. Ze onderzoekt slechts geloofsvoorstellingen van mensen die weer het product van eigen verbeelding zijn. Klaas Hendrikse zegt in zijn nieuwste boek God bestaat niet en Jezus is zijn zoon niets anders: „De eerste goden zijn naar buiten gerichte menselijke projecties. De latere trouwens ook.”