Sophie
Sophie Sophie


Vraag nu een
GRATIS
proefnummer aan!

Vraag nu een gratis proefnummer aan!
Missie
Soφie is een uitgave van de Stichting voor Christelijke Filosofie. Zij biedt een intellectuele uitdaging door kritisch na te denken over actuele onderwerpen, geïnspireerd door de christelijke traditie.

Redactie
ing. P. de Boer
dhr. A. Deddens
mevr. drs. E.J. van Dijk
mevr. drs. M. Doornenbal
mevr. drs. R. Ebbers-van Aalst
dr. J. Ester
drs. I.D. Haarsma
prof. dr. J. Hoogland
dhr. A. Janse
dr. ir. R.A. Jongeneel
mevr. drs. D.G. Rots
dr. P.H. Vos
dr. K. van der Zwaag
Archief van de rubriek 'Slagen met filosofie'

 
Eindelijk een toetsbare verklaring voor de vrije wil PDF Print Email
Juni 2013
Geschreven door Taede A. Smedes   

De Amerikaanse neurowetenschapper Tse ontwikkelt een empirisch toetsbare hypothese die laat zien hoe vrije wil in de hersenen werkt. Hiervoor bedient hij zich van de taal van de neurowetenschappen. Daarmee wordt het niveau van louter filosoferen over de vrije wil ontstegen, hoewel Tse ook aan het filosofische debat over de vrije wil zijn steentje bijdraagt.

Read more...
 
Een zielloos pleidooi voor de vrije wil PDF Print Email
April 2012
Geschreven door Leon de Bruin   

Daniel Dennetts naturalisme is gespleten, is de stelling van Leon de Bruin. Enerzijds pleit Dennett hartstochtelijk voor het belang van de vrije wil, tegen het wetenschappelijk wegverklaren ervan. Anderzijds gebruikt hij de wetenschap om al het bovennatuurlijke uit te bannen.

Read more...
 
Vrije wil als bewuste aansturing. Enkele aantekeningen vanuit de christelijke traditie PDF Print Email
December 2011
Geschreven door Guus Labooy   

Het boek Vrije wil van Tjeerd van de Laar en Sander Voerman wordt gebruikt in de examenklassen filosofie. Mij is gevraagd om ‘links’ te leggen met het christelijke denken. Hieronder de laatste aflevering, over hoofdstuk 4: moeten wij christenen vasthouden aan het bestaan van ‘libertaristische’ vrijheid? Of past het compatibilisme beter bij ons geloof?

Read more...
 
Vrije wil als zelfverwerkelijking PDF Print Email
Oktober 2011
Geschreven door Guus Labooy   

Het boek Vrije wil van Tjeerd van de Laar en Sander Voerman wordt gebruikt in de examenklassen filosofie. Mij is gevraagd om ‘links’ te leggen met het christelijke denken. In dit artikel geef ik wat handvatten voor leerlingen die het boek bestuderen: het oogmerk is steeds hoe je deze stof kunt verbinden met je geloof in Jezus Christus. Hieronder de tweede aflevering: over hoofdstuk 3, de vrije wil als zelfverwerkelijking.

Read more...
 
Vrije wil PDF Print Email
Augustus 2011
Geschreven door Guus Labooy   

Het boek Vrije wil van Tjeerd van de Laar en Sander Voerman wordt gebruikt in de examenklassen filosofie. Mij is gevraagd om ‘links’ te leggen met het christelijke denken. Hieronder wat handvatten voor leerlingen die het boek bestuderen: het oogmerk is steeds hoe je deze stof kunt verbinden met je geloof in Jezus Christus. In dit artikel enige opmerkingen bij de eerste twee hoofdstukken.

Read more...
 
De vrije wil: een aangevochten grootheid PDF Print Email
April 2011
Geschreven door Klaas van der Zwaag   

De vrije wil staat ter discussie. Niet zozeer in de theologie, maar in de neurologie. We worden aangestuurd door ons brein. Hoezo dan vrije wil? Zijn we niet gedetermineerd door onze omgeving? Het is een debat dat heftig in de media gevoerd wordt. De vrije wil onderscheidt de mens van het dier, maar hij is – vanuit christelijk perspectief – innerlijk gebonden vanwege de zonde en daarom aangewezen op de genade. De vrije wil, een aangevochten grootheid: hoog vanwege zijn schepping, laag vanwege zijn gebreken.

Read more...
 
Vrijheid moet je actief zoeken PDF Print Email
Winter 2010
Geschreven door Ludo Hekman   

“Mijn veronderstelling is dat de vraag naar onze vrijheid belangrijk en persoonlijk is. Word je geleefd door je omgeving of door de natuurwetten? Zijn we een cluster willoze atomen, of niet? En waarom dan niet? Het antwoord op deze vragen levert een levenshouding op. Het zijn geen obligate vragen. Het kost iets om ze te beantwoorden.” Arjan Visser over zijn lesmodule voor het voortgezet onderwijs ‘Bronnen van vrijheid’. Een autobiografisch geïnspireerde module waarin verschillende visies op vrijheid worden vergeleken.

Read more...
 
Emoties, wat zijn dat? Over voetbal, verkiezingen en veel meer PDF Print Email
Herfst 2010
Geschreven door Desiree Berendsen   

Het is 14 juni 2010. Vanmiddag speelt Nederland tegen Denemarken op het WK voetbal in Zuid-Afrika. Vanochtend surveilleerde ik op school bij de laatste toetsweek van dit schooljaar. Ik was een van de weinigen die niet iets met oranje aanhad. De meeste collega’s hadden een oranje T-shirt, een oranje broche of een ander oranje detail aan of op. Veel leerlingen hadden zich ook uitgedost in oranje. Buiten klonk het gezoem van de vuvuzela’s, de voetbaltoeters die dit jaar alomtegenwoordig zijn. De kinderen mochten in het oranje naar de crèche en een van de leidsters kwam met oranje berenlaarzen binnen. Op straat hangen vlaggetjes en veel huizen zijn versierd met ballonnen. En vanmiddag begint het pas.

Read more...
 
Is kennis van God mogelijk? PDF Print Email
Zomer 2010
Geschreven door Rik Peels   

De apologetische waarde van Alvin Plantinga's Reformed Epistemology II [1]

Kunnen religieuze overtuigingen rationeel, redelijk, gerechtvaardigd of verantwoord zijn? In een vorig artikel heb ik geprobeerd te laten zien hoe Reformed Epistemology deze vraag bevestigend beantwoordt. Maar er is een andere belangrijke epistemologische vraag die aan de gelovige gesteld kan worden of die de gelovige zichzelf kan stellen: kunnen religieuze overtuigingen gevallen van kennis zijn? ‘Geloven is prima, als je maar niet denkt dat je ook werkelijk kennis van God kunt hebben. Daarvoor is geloven iets dat veel te subjectief is.’ Ik denk dat Alvin Plantinga ook hier een waardevol antwoord geeft.

Read more...
 
Zelf filosoferen of filosofie bestuderen? PDF Print Email
Lente 2010
Geschreven door Pieter Vos   

De bekende Engelse conservatieve filosoof Roger Scruton schrijft in zijn inleiding op de filosofie: ,,Wijsbegeerte (…) kan op twee manieren worden benaderd: door haar zelf te beoefenen of door te bestuderen hoe anderen haar hebben beoefend.’’ In ‘a nutshell’ stipt Scruton hier een controverse aan in het filosofieonderwijs: de visie dat het vak filosofie moet bestaan uit het bestuderen van wijsgerige literatuur ‘versus’ de visie dat filosofie geleerd moet worden door zelf te filosoferen. Maar sluiten deze beide uitgangspunten elkaar eigenlijk wel uit? Hoe moet het filosofieonderwijs er idealiter uitzien?

Read more...
 
Kunnen religieuze overtuigingen rationeel zijn? PDF Print Email
Winter 2009
Geschreven door Rik Peels   

De apologetische waarde van Alvin Plantinga’s Reformed Epistemology

,,Kom op, geloof je nou echt dat God bestaat? Wat voor bewijs heb je daar dan voor?’’ ,,Het idee dat Jezus Christus uit de dood is opgestaan is volstrekt irrationeel. Zo’n geloof is toch nergens op gebaseerd?’’ ,,Ik vind het prima als je zegt dat je gelooft dat de Bijbel Gods woord is, maar doe niet alsof je dat weet. Zoiets kun je niet weten; je kunt hooguit hopen of erop vertrouwen dat dat zo is.’’ Dit zijn een paar dingen die niet-christenen in een gesprek over geloof in God tegen je kunnen zeggen. Ze hebben gemeenschappelijk dat ze niet direct het bestaan van God ontkennen, maar beweren dat we niet genoeg redenen of bewijs hebben om in God te geloven. Reformed Epistemology[1] geeft ons enkele instrumenten in handen om als christenen op dergelijke opmerkingen te reageren.

Read more...
 
Is religie gewelddadig omdat ze waarheid claimt? PDF Print Email
Herfst 2009
Geschreven door Pieter Vos   

Dat religie geweld kan oproepen staat wel vast. Of het nu gaat om kruistochten en inquisitie of om het ‘god-loze’ regime van Hitler of Stalin, of het nu de moord op Van Gogh betreft of de door Bush begonnen ‘war against terror”, zonder religieuze overtuiging of absoluut geloof in het eigen gelijk is al dit geweld ondenkbaar. Dat roept de vraag op hoe het zit met de relatie tussen religie en geweld. Is religie gewelddadig omdat ze waarheid claimt? Of is het mogelijk ‘de waarheid’ van religie ook anders te zien?

Read more...
 
Slagen met filosofie PDF Print Email
Zomer 2009
Geschreven door Rik Peels en Caroline Grasmeijer   

Twee oud-leerlingen over de waarde van het vak filosofie

Sinds een aantal jaren kunnen leerlingen in het voortgezet onderwijs kiezen voor het vak filosofie. Hoe kijken oud-leerlingen terug op het vak? Hoe zijn ze erdoor gevormd? Welke rol speelt filosofie nu nog in hun leven? Twee oud-leerlingen geven antwoord op deze vragen. Rik Peels vertelt hoe de eerste les filosofie hem tot verwondering bracht en hoe hij als filosoof verwonderd is gebleven. Caroline Grasmeijer vertelt hoe filosofie haar helpt in haar werk als muziekdocent.

Read more...
 
De utopie is dodelijk en nog lang niet verdwenen PDF Print Email
Lente 2009
Geschreven door Ludo Hekman   

Wat hebben communisten, nazi’s, islamisten en neoconservatieven gemeen? Het geloof in een utopie. En de oorzaak daarvan is het christendom. Zonder de christelijke eschatologie hadden deze politieke religies van de moderne tijd niet kunnen bestaan. Een artikel naar aanleiding van John Grays recentste boek Zwarte Mis over het examenonderwerp voor het havo: de utopie.

Read more...
 
'De grandeur van de rede' - Paus Benedictus XVI over nieuwe verbindingen van rede en geloof PDF Print Email
Winter 2008
Geschreven door Lammert Kamphuis en Jasper Bosman   

Hoe verhouden religie en rede zich tot elkaar? Tot en met 2011 houden jaarlijks honderden scholieren zich voor hun vwo-eindexamen Filosofie bezig met deze vraag. Aan de hand van het boek Rede en religie van Michiel Leezenberg worden zij ingewijd in de eeuwenoude vragen rond dit thema. Leezenberg benadert rede en religie als twee tegengestelde zaken. Zo zegt hij dat de rede op een bepaald punt ten opzichte van de religie als winnaar uit de bus lijkt te komen (p. 125). Echter, is deze tegenstelling tussen rede en religie wel terecht?

Read more...
 
Je moet jezelf kennen, zeker in de stad - Terugblik op de maand van de filosofie PDF Print Email
Zomer 2008
Geschreven door Ludo Hekman   

Hoer van Babylon? Vergelijkbaar met een klooster? Slagveld van het multiculturalisme? De stad – het thema van de Maand van de Filosofie – roept zeer uiteenlopende associaties op. Het is daarmee een prima thema om de vragen van onze tijd en cultuur op te projecteren. Dit artikel is een terugblik op deze met filosofie overgoten maand. Identiteit en levenskunst blijken terugkerende accenten, ook bij een van de hoofdsprekers: de Zwitser Alexandre Jollien.

Read more...
 
Filosoferen over religie roept altijd religieuze weerstand op: Interview met Michiel Leezenberg PDF Print Email
Lente 2008
Geschreven door Pieter Vos en Ieke Haarsma   

Michiel Leezenberg, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en schrijver van onder andere Islamitische filosofie schreef voor het filosofie-examen VWO een boek onder de titel Rede en religie – een verkenning. Inmiddels zijn in Beweging drie artikelen gepubliceerd over thema’s uit dit boek. Tijd voor een gesprek met de auteur. Over de verhouding tussen rede en religie. Over filosofieonderwijs. En natuurlijk over de Islam.

Read more...
 
De redelijkheid van de religieuze ervaring PDF Print Email
Winter 2007
Geschreven door Wessel Stoker   

Michiel Leezenberg snijdt in zijn boek Rede en religie een interessant thema aan. Hij beschrijft als filosoof religie in het algemeen, maar wel met een sterk accent op het christendom en in mindere mate op de islam. Hij wil zelf geen stelling nemen. Dat is gebruikelijk in studies over religie vanuit de godsdienstwetenschap. Voor het doel waarvoor het boek is geschreven kan men deze opzet geslaagd noemen. Het wil namelijk discussies in het voortgezet onderwijs losmaken. Een studie over godsdienst vanuit een ‘buitenperspectief’, vanuit een neutraal wetenschappelijk standpunt, kan ook een nadeel hebben. Deze kan te weinig aandacht besteden aan het ‘binnenperspectief’, aan de overtuiging van de gelovige zelf.

Read more...
 
De Questie verwerkingsopdrachten PDF Print Email
Slagen met filosofie
Geschreven door Pieter Vos en Ieke Haarsma   

De Radboud Universiteit Nijmegen en de GGD Rivierenland zijn – zo meldt het Reformatorisch Dagblad op 20 augustus 2007 - een groot onderzoek gestart naar de redenen die ouders in de (bevindelijk) gereformeerde gezindte aandragen voor het niet inenten van hun kinderen. Helma Ruijs, arts infectieziekten, zal in dit promotieonderzoek proberen in beeld te brengen welke medische, sociale en religieuze factoren van invloed zijn bij de beslissing om deze kinderen al dan niet te laten vaccineren. Daarnaast wil ze ook onderzoeken hoe ouders eventueel te overtuigen zijn om wel tot inenting over te gaan. Het Reformatorisch Dagblad spreekt zich positief uit over eerlijk onderzoek, omdat het bijvoorbeeld karikaturen kan rechtzetten. Het dagblad geeft in zijn commentaar evenwel een drietal bezwaren:

Read more...
 
Rede en religie, moraal en geweld PDF Print Email
Herfst 2007
Geschreven door Pieter Vos en Ieke Haarsma   

In Nederland is het gebruikelijk dat jonge kinderen worden ingeënt tegen allerlei ziekten. Toch zijn er ook ouders die dat heel bewust niet laten doen. Soms gaat het om ouders met een antroposofische of christelijke levensovertuiging, soms om voorstanders van homeopathie. Uit onderzoek naar religieuze factoren is gebleken dat het vertrouwen op God een belangrijk motief is voor sommige christenen om hun kinderen niet te laten inenten. Met een beroep op Gods voorzienigheid wordt het niet laten inenten van kinderen gelegitimeerd. Sommigen zullen deze manier van doen als diepgelovig typeren. Anderen spreken hierover hun afschuw uit, omdat met het bewust nalaten van het inenten het risico op een ernstige ziekte wordt verhoogd. Het kind kan de dupe worden van deze nalatigheid. Op grond van religieuze motieven wordt moreel handelen goedgepraat dat mogelijk kwade of gewelddadige gevolgen heeft.

Read more...
 
JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL
Sophie